Archiwum kategorii: budownictwo

Nowe warunki techniczne WT 2017

Nowe warunki techniczne WT 2017

Nowy rok zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim nadchodzą zaostrzone warunki techniczne dla budynków. Nowe wymagania będą dotyczyć współczynników przenikania ciepła przegród oraz wartości wskaźnika nieodnawialnej energii pierwotnej dla budynków, i zaczną obowiązywać lada moment, bo już od 1 stycznia 2017 r.

W programie ArCADia-TERMO można już projektować i wykonywać obliczenia zgodnie z tymi wymaganiami. W tym celu należy w menu Ustawienia – Opcje – Wybór obliczeń w polu Warunki techniczne wybrać z listy rozwijalnej „WT 2014”, a następnie kliknąć przycisk „Parametry WT”. Otworzy się okno, w którym są do wyboru wymagania techniczne na 2014, 2017 i 2021 r.

WT2017

Po wybraniu z rozwijalnej listy właściwych warunków, np. tych które zaczną obowiązywać od 1 stycznia 2017 roku, wystarczy zatwierdzić wybór przyciskiem OK w dole okna. Wybrane wartości pojawią się w tablicach i to do nich program będzie porównywał wyniki obliczeń.

WT2017 cd

Choć już teraz może być niemałym wyzwaniem spełnić dość wygórowane wymagania, należy mieć na uwadze, że do 2021 roku planowane są dalsze „cięcia”. W ten sposób promowane i popularyzowane będzie budownictwo energooszczędne.

 

Standardy NF15/NF40

Dotacje NF15/NF40

Moduł obliczeniowy „Dotacje NF15/NF40” jest modułem wzbogacającym program ArCADia-TERMO, służącym do obliczeń standardu energetycznego dla budynków mieszkalnych jedno- i wielorodzinnych, wznoszonych w technologii pasywnej lub energooszczędnej. Wymagania te zostały określone w programie Poprawa efektywności energetycznej – Domy energooszczędne, prowadzonym przez NFOŚiGW. Program ma na celu promowanie i finansowe wspieranie budownictwa mieszkalnego energooszczędnego i pasywnego.

W programie ArCADia-TERMO można wykonać takie obliczenia. Są one zbliżone do obliczeń ŚCHE. Po wybraniu interesującego nas standardu NF15 lub NF40 na wysuwanej listwie startowej

NF01

lub w etapie Dane wejściowe – Wybór obliczeń,

NF08

program dobierze ustawienia zgodne z wytycznymi NFOŚiGW. Obliczenia będą bazowały na metodologii z 6.11.2008 r.

NF02

W etapie Dane wejściowe – Dane o budynku należy wybrać rodzaj budynku „mieszkalny” i właściwe przeznaczenie.

W etapie Definicje przegród przegrody muszą zostać zaprojektowane tak, aby spełniały wymagania wybranego standardu energetycznego (wymagane wartości wsp. U można podejrzeć pod przyciskiem Tablice lub w menu Ustawienia – Opcje – Wybór obliczeń – NF15/NF40). Dla okien można wybrać sposób obliczeń „zdefiniowane oszklenie przegrody”, aby wyliczyć wsp. U.

NF04

Dla podłogi na gruncie możliwe jest wykonanie obliczeń wg normy PN-EN ISO 13370, z możliwością uwzględnienia izolacji krawędziowej.

W etapie Strefy cieplne, w zakładce Straty przez wentylację należy wykonać obliczenia zgodnie z normą PN-83/B-03430/Az3:2000 (analogicznie w etapie Straty ciepła, gdyby ten etap był włączony do obliczeń).

NF09

W zakładce Zyski wewnętrzne przyjąć metodę uproszczoną i jednostkowe wartości zysków ciepła z wytycznych standardów NF.

NF11

W zakładce Dodatki zostanie obliczona wewnętrzna pojemność cieplna – należy wybrać szczegółową metodę obliczeń.

NF12

W sytuacji, gdy w części budynku jest prowadzona działalność gospodarcza, zaleca się wydzielenie osobnej strefy cieplnej.

W etapie Dotacja NF15/NF40 należy zdefiniować systemy ogrzewania oraz ciepłej wody użytkowej, mając na uwadze wymagania co do sprawności tych instalacji. W zakładce Budynek należy podać niezbędne informacje na temat spełnienia pozostałych wymagań.

NF13

W przypadku, gdy część budynku mieszkalnego jest przeznaczona na prowadzenie działalności gospodarczej, można dodać kolejną grupę, aby wydzielić strefę niemieszkalną i określić udział jej powierzchni w całkowitej powierzchni domu. Powierzchnię działalności gospodarczej należy podać w zakładce Budynek referencyjny.

NF14

W etapie Podgląd projektu – Obliczenia cieplne – Wyniki ogólne jest pokazana obliczona wartość wskaźnika EUco. W zakładce Dotacja NF15/NF40 znajduje się podsumowanie obliczeń z podanymi: uzyskaną wartością EUco umieszczoną na suwaku energii, przeznaczeniem budynku, wybranym standardem energetycznym, udziałem % powierzchni przeznaczonej na działalność gospodarczą oraz informacją na temat dopłaty do kredytu na budowę domu.

NF15

W etapie Wydruki znajduje się raport, w którym zebrane są wszystkie parametry podlegające ocenie, przyrównane do wartości wymaganych przez wytyczne dla wybranego standardu energetycznego.

Program RYŚ – termomodernizacja budynków jednorodzinnych

Program RYŚ

W Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej trwają prace przygotowawcze do uruchomienia programu RYŚ. Program ten ma wspierać finansowo przedsięwzięcia polegające na termomodernizacji istniejących jednorodzinnych budynków mieszkalnych. Celem programu jest zmniejszenie emisji dwutlenku węgla oraz pyłów w wyniku poprawy efektywności energetycznej w domach jednorodzinnych.

Program przewiduje dwojakie dofinansowanie: w postaci bezzwrotnej dotacji oraz dopłaty do kredytu, w proporcji uzależnionej od zakresu prac. Prace objęte wsparciem finansowym zostały szczegółowo określone. Do kosztów kwalifikowanych zalicza się: koszt sporządzenia oceny energetycznej przed i po termomodernizacji, koszt wykonania dokumentacji projektowej; docieplenie ścian zewnętrznych, dachu/stropodachu, podłogi na gruncie, stropu nad nieogrzewaną piwnicą; wymianę okien, drzwi zewnętrznych czy bramy garażowej; instalację wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej z odzyskiem ciepła; instalację ogrzewania i ciepłej wody użytkowej; instalację kotła kondensacyjnego, węzła cieplnego, kotła na biomasę, pompy ciepła lub kolektorów słonecznych. NFOŚiGW określa dla tych rodzajów przedsięwzięć maksymalne jednostkowe kwoty, które mogą zostać objęte dofinansowaniem – w przypadku ich przekroczenia, nadwyżka stanowi koszt niekwalifikowany, który trzeba pokryć z własnej kieszeni. Podatek VAT jest kosztem kwalifikowanym tylko wtedy, gdy jest faktycznie i ostatecznie ponoszony przez beneficjenta, a beneficjent nie ma prawnej możliwości odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego w jakiejkolwiek części.

Nazwa elementu Parametr* Wymagane Dodatkowe warunki
Grupa I – Prace termomodernizacyjne  
Element 1 – ocieplenie ścian zewnętrznych U [W/m2K] ≤ 0,2 nie dotyczy
Element 2 – ocieplenie dachu/stropodachu nad ogrzewanymi pomieszczeniami U [W/m2K] ≤ 0,15 Jeżeli zakres prac obejmuje dodatkowo wymianę konstrukcji dachu, pokrycia dachowego, co bezpośrednio wynika z wprowadzenia dodatkowych warstw izolacyjnych, należy wykonać dokumentację projektową.
Element 3 – ocieplenie podłogi na gruncie/stropu nad nieogrzewaną piwnicą U [W/m2K] ≤ 0,3 nie dotyczy
Element 4 – wymiana okien U [W/m2K] ≤ 0,9 nie dotyczy
Element 4 – wymiana drzwi zewnętrznych/bramy garażowej U [W/m2K] ≤ 1,3 nie dotyczy
Grupa II – Instalacje wewnętrzne   Należy osiągnąć wymagany standard techniczny dla co najmniej Elementu 1 albo Elementu 2 i minimalne wymagania na poziomie: e) ściany zewn.: U<=0,30 W/m2K; f) dach/stropodach: U<=0,30 W/m2K; g) strop nad nieogrzewaną piwnicą: U<=0,60 W/m2K; g) okna jednoramowe z zestawami dwuszybowymi. Jeżeli zakres prac obejmuje Element 5 lub 6, należy wykonać dokumentację projektową.
Element 5 – wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna z odzyskiem ciepła
sprawność odzysku ciepła ηoc [%] ≥ 85
współczynnik nakładu energii elektrycznej WN [Wh/m3] ≤ 0,50
Element 6 – instalacja ogrzewania i ciepłej wody użytkowej
Grupa III – Wymiana źródła ciepła, zastosowanie odnawialnych źródeł energii cieplnej**   Należy osiągnąć wymagany standard techniczny dla co najmniej Elementu 1 (ściany) albo Elementu 2 (dach) i minimalne wymagania dla elementów z Grupy I i II na poziomie: a) ściany zewnętrzne: U<=0,30 W/m2K; b) dach/stropodach: U<=0,30 W/m2K; c) strop nad nieogrzewaną piwnicą: U<=0,60 W/m2K; d) dowolne okna jednoramowe z zestawami dwuszybowymi; e) sprawna wentylacja grawitacyjna z nawiewnikami w oknach; f) izolacja odkrytych przewodów ogrzewania i ciepłej wody użytkowej w pomieszczeniach nieogrzewanych i zawory termostatyczne wraz z głowicami (o ile dopuszczają to możliwości techniczne). Należy wykonać dokumentację projektową.
Element 7 – instalacja kotła kondensacyjnego ηnom [%] ≥ 102
Element 8 – instalacja węzła cieplnego ηnom [%] ≥ 98
Element 9 – instalacja kotła na biomasę ηnom [%] ≥ 85
Element 10 – instalacja pompy ciepła typu solanka/woda, woda/woda lub bezpośrednie odparowanie w gruncie/woda zgodnie z dokumentacją projektową
solanka/woda w punkcie pracy B0W35 napędzana gazem COP ≥ 1,89
Element 11 – instalacja pompy ciepła typu powietrze/woda zgodnie z dokumentacją projektową
powietrze/woda (wyłącznie dla celów c.w.u.) w punkcie pracy A15/W10-55 napędzana elektrycznie COP ≥ 2,9
Element 12 – instalacja kolektorów słonecznych zgodnie z dokumentacją projektową

* przez symbol U należy rozumieć współczynnik przenikania ciepła Uc(max) [W/(m2*K)]

** w przypadku dostępności ciepła sieciowego nie dopuszcza się stosowania innego źródła ciepła wymienionego w Grupie III z wyjątkiem Elementu 8

Aby móc ubiegać się o dofinansowanie, przede wszystkim należy przygotować niezbędną dokumentację oraz osiągnąć wymagany standard techniczny dla przedsięwzięć objętych termomodernizacją (wsp. U dla przegród, minimalne sprawności i klasy dla systemów i urządzeń).

Beneficjentami programu mogą być osoby fizyczne, jednostki samorządu terytorialnego i organizacje pozarządowe. Program najprawdopodobniej zostanie uruchomiony jeszcze w tym roku, jesienią, więc osoby planujące docieplenie domu powinny trzymać rękę na pulsie i śledzić informacje publikowane na stronie NFOŚiGW.

Z ostatniej chwili – na stronie NFOŚiGW opublikowano następujące informacje:

„Ze względu na pokrywanie się obszarów wsparcia w programach – Kawka, Ryś i Prosument – a także zbytnią pracochłonność ich obsługi i jednocześnie brak dostosowania do realnych potrzeb i uwarunkowań regionów, NFOŚiGW zdecydował o stworzeniu nowego, jednolitego i elastycznego mechanizmu wsparcia. Planowany instrument dofinansowywania przedsięwzięć na poziomie lokalnym będzie się wpisywał w potrzeby i oczekiwania regionów, przy jednoczesnym uwzględnieniu możliwości finansowych NFOŚiGW. W związku z powyższym, NFOŚiGW zdecydował (…), że zadania te przekieruje na WFOŚiGW, które są bliżej lokalnych społeczności. Od kilku tygodni NFOŚiGW prowadzi intensywne konsultacje z wojewódzkimi funduszami, które mają oszacować zapotrzebowanie na wsparcie w swoich rejonach. Efektem tych konsultacji ma być nowy kompleksowy instrument dt. wsparcia walki z niską emisją, skierowany do regionów za pośrednictwem WFOŚiGW. Docelowo NFOŚiGW ma zamiar objąć nowym programem działania do tej pory uwzględnione w programach: Kawka, Ryś i Prosument.”

Determinanty zapotrzebowania na ciepło

Główne determinanty sezonowego zapotrzebowania na ciepło Qhnd

Przy wykonywaniu obliczeń cieplnych na potrzeby sporządzenia świadectwa, projektowanej charakterystyki energetycznej czy audytu, kluczową kwestią jest wyznaczenie wartości sezonowego zapotrzebowania na ciepło. Wartość ta bowiem jest niezbędna m.in. do wyznaczenia wskaźników rocznego zapotrzebowania na energię użytkową, końcową i pierwotną. Najogólniej mówiąc, im niższe zapotrzebowanie na ciepło, tym niższe powinny być wyżej wymienione wskaźniki. Ponadto większa powierzchnia o regulowanej temperaturze powietrza również wpływa na obniżenie wartości tych wielkości.

Na wielkość zapotrzebowania na ciepło wpływ mają przede wszystkim: straty przez przenikanie (współczynniki przenikania ciepła przegród, mostki cieplne), straty przez wentylację, zyski od nasłonecznienia, zyski wewnętrzne, tryby pracy.

Często Projektanci pytają co zrobić, aby spełnić wymagania stawiane budynkom w obszarze wskaźników EU, EK i EP. Bardzo często okazuje się bowiem, że ostateczne wyniki nieznacznie przekraczają wartości dopuszczalne lub wprost przeciwnie, wyszły nadspodziewanie niskie, dużo poniżej oczekiwań. W takich sytuacjach okazuje się zazwyczaj, że niektóre znaczące parametry nie zostały prawidłowo czy z odpowiednią starannością określone. Najczęstsze błędy dotyczą strat przez wentylację, zysków wewnętrznych i trybów pracy. Umiejętnie i rozsądnie manipulując tymi czynnikami możemy wpłynąć na wartość QHnd, np. wprowadzając tryby osłabienia czy przerw nieużytkowania z obniżeniem temperatury wewnętrznej poniżej temperatury projektowej, możemy uzyskać obniżenie zapotrzebowania na ciepło. Pominięcie zysków wewnętrznych zawyża wartość QHnd, natomiast deklarując zbyt duże zyski wewnętrzne sztucznie obniżamy tę wartość. Nie zdefiniowane w pełni straty przez wentylację wpływają na to, że uzyskana wartość zapotrzebowania na ciepło będzie zawyżona ze względu na nie uwzględnienie części strat ciepła. Zastosowanie urządzeń przeciwsłonecznych wpłynie zaś na obniżenie zysków od nasłonecznienia, co jest korzystne przy obliczaniu zapotrzebowania na chłód.

zyski 01

Wnioski:

– chcąc spróbować obniżyć wartość QHnd można rozważyć zasadność zastosowania przerw osłabienia lub nieużytkowania w trybach pracy, nie uwzględniania urządzeń przeciwsłonecznych, szczegółowego wyliczenia zysków wewnętrznych (jeśli w rzeczywistości są wyższe niż wartości podane w rozp. MIiR) albo zaproponowania odzysku ciepła w przypadku wentylacji mechanicznej nawiewno-wywiewnej

– gdy uzyskane niskie wyniki końcowe są mało realne, należy upewnić się czy poprawnie obliczono straty przez wentylację i nie zdefiniowano zbyt wysokich zysków wewnętrznych

– brak urządzeń przeciwsłonecznych czy uwzględnienie zysków ciepła korzystnie wpływa na wielkość sezonowego zapotrzebowania na ciepło, odwrotnie niż w przypadku zapotrzebowania na chłód

– tryby przerw osłabienia czy nieużytkowania pozwolą obniżyć zapotrzebowanie na ciepło przy założeniu niższej, a zapotrzebowanie na chłód wyższej temperatury od temperatury projektowej

NFOŚiGW – program priorytetowy „Poprawa efektywności energetycznej” – standard NF40 i NF15

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w 2013 roku uruchomił program priorytetowy pod nazwą „Poprawa efektywności energetycznej”, którego celem jest oszczędność energii i ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 poprzez dofinasowanie przedsięwzięć poprawiających efektywność wykorzystania energii w nowopowstających budynkach mieszkalnych. Wspomniane dofinansowanie ma postać dopłaty do kredytów na budowę domów energooszczędnych. Program ma funkcjonować do końca roku 2022. Wysokość dofinansowania jest uzależniona od uzyskanego wskaźnika rocznego jednostkowego zapotrzebowania na energię użytkową do celów ogrzewania  i wentylacji (EUco) oraz od spełnienia innych warunków, w tym dotyczących sprawności instalacji grzewczej i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Wysokość dofinasowania wynosi:

– dla domów jednorodzinnych:

  1. a) standard NF40 – EUco ≤ 40 kWh/(m2rok) – dotacja 30 000 zł brutto,
  2. b) standard NF15 – EUco ≤ 15 kWh/(m2rok) – dotacja 50 000 zł brutto;

– dla lokali mieszkalnych w budynkach wielorodzinnych:

  1. c) standard NF40 – EUco ≤ 40 kWh/(m2rok) – dotacja 11 000 zł brutto,
  2. d) standard NF15 – EUco ≤ 15 kWh/(m2rok) – dotacja 16 000 zł brutto.

W przypadku nie osiągnięcia zakładanego standardu NF15, dotacja może być obniżona do poziomu przewidzianego dla standardu NF40. W przypadku nie osiągnięcia zakładanego standardu NF40, dotacja nie zostanie udzielona. Ponadto, jeśli część powierzchni domu/lokalu mieszkalnego wykorzystywana będzie do prowadzenia działalności gospodarczej (również wynajmu), to wysokość dofinansowania pomniejsza się proporcjonalnie do udziału powierzchni przeznaczonej na prowadzenie działalności gospodarczej w całkowitej powierzchni domu/lokalu, np. jeżeli działalność gospodarcza będzie prowadzona na 30% powierzchni całkowitej, to wysokość dofinasowania zmniejszy się o  30%. W przypadku, gdy działalność gospodarcza będzie prowadzona na powierzchni przekraczającej 50% domu/lokalu mieszkalnego, przedsięwzięcie nie kwalifikuje się do dofinasowania przez NFOŚiGW.

Kwota kredytu przeznaczonego na pokrycie kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia musi być wyższa od kwoty dotacji. Zakończenie realizacji przedsięwzięcia musi nastąpić w ciągu 3 lat od dnia podpisania umowy o kredyt. Wypłata dotacji następuje po zrealizowaniu przedsięwzięcia wraz z potwierdzeniem uzyskania efektu ekologicznego, rozumianego jako osiągnięcie standardu energetycznego.

Beneficjentami mogą być:

– osoby fizyczne dysponujące prawomocnym pozwoleniem na budowę oraz posiadające prawo do dysponowania nieruchomością, na której będzie budowany budynek mieszkalny. Przez dysponowanie nieruchomością należy rozumieć prawo własności (w tym współwłasność) oraz użytkowanie wieczyste;

– osoby fizyczne dysponujące uprawnieniem do przeniesienia przez dewelopera na swoją rzecz: prawa własności nieruchomości wraz z domem jednorodzinnym, który deweloper na niej wybuduje albo użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i własności domu jednorodzinnego, który będzie na niej posadowiony i stanowić będzie odrębną nieruchomość albo własności lokalu mieszkalnego. Przez dewelopera rozumie się także spółdzielnię mieszkaniową.

Rodzaje przedsięwzięć objętych dotacją:

– budowa domu jednorodzinnego,

– zakup nowego domu jednorodzinnego,

– zakup lokalu mieszkalnego w nowym budynku mieszkalnym wielorodzinnym.

Przedsięwzięcie musi spełniać standard energetyczny NF40 lub NF15. Przez dom jednorodzinny należy rozumieć budynek wolno stojący albo samodzielną część domu bliźniaczego lub szeregowego, przeznaczony i wykorzystywany na cele mieszkaniowe beneficjenta, co najmniej w połowie powierzchni całkowitej.

Koszty kwalifikowane to koszty budowy albo zakupu domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego w nowym budynku wielorodzinnym wraz z kosztem projektu budowlanego, kosztem wykonania weryfikacji projektu budowlanego, kosztem wykonania testu szczelności budynku i potwierdzenia osiągnięcia standardu energetycznego. Koszty kwalifikowane obejmują te elementy budynku, które prowadzą do spełnienia kryteriów Programu Priorytetowego, w szczególności:

– zakup i montaż elementów konstrukcyjnych bryły budynku, w tym materiałów izolacyjnych przegród,

– zakup i montaż układów wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła,

– zakup i montaż instalacji ogrzewania, przygotowania ciepłej wody użytkowej, wodno-kanalizacyjnej i elektrycznej.

Nie zalicza się do nich kosztów związanych z wykończeniem mieszkania/budynku umożliwiających zamieszkanie. Wysokość dotacji nie jest uzależniona od wysokości kosztów kwalifikowanych, jednakże nie może przekraczać ich wartości. Spłata części kredytu następuje poprzez przekazanie dotacji przez NFOŚiGW na podstawie wystąpienia banku potwierdzającego zrealizowanie przedsięwzięcia. Efekty rzeczowe i ekologiczne, osiągnięte w wyniku przedsięwzięcia, są ewidencjonowane przez NFOŚiGW, na podstawie informacji przekazywanych przez banki. Jako efekt ekologiczny uznaje się oszczędność energii i ograniczenie lub uniknięcie emisji CO2 w wyniku wybudowania budynku w jednym ze standardów energetycznych: NF40 lub NF15. Miernikiem osiągnięcia efektu ekologicznego jest wskaźnik EUco. Ponadto należy spełnić jeszcze inne wymagania dotyczące m.in. współczynników przenikania ciepła przegród czy wartości mostków cieplnych. Wybrane przedsięwzięcia będą podlegać badaniu powykonawczemu w zakresie osiągnięcia standardu energetycznego, przeprowadzonemu przez audytora wskazanego przez NFOŚiGW.

26

27

Wentylacja hybrydowa – w programie ArCADia-TERMO

Wentylacja hybrydowa – w programie   ArCADia-TERMO

Wentylacji hybrydowej jest połączeniem wentylacji grawitacyjnej i mechanicznej wyciągowej.

Celem wentylacji hybrydowej jest wspomaganie wentylacji grawitacyjnej. Idea polega na tym, aby w sytuacji zbyt niskiego ciągu np. a okresie letnim lub w przypadku dużej liczby osób w pomieszczeniu, wymusić niezbędną ze względów higienicznych cyrkulację powietrza, na wymaganym poziomie w danym pomieszczeniu.

Inna ważną zaletą jest praktycznie całkowicie bezgłośna praca. Ponieważ ten typ wentylacji ma  z reguły charakter wyciągowy, dlatego musi zostać zapewniony odpowiedni dopływ świeżego powietrza przez okna i drzwi, poprzez zastosowanie nawiewników i otworów wentylacyjnych (stolarka okienna i drzwiowa zewnętrzna nie może być całkowicie szczelna!), bez których ten typ instalacji nie może efektywnie funkcjonować.

Niezbędnym elementem instalacji są układy sterowania oraz czujniki: ciągu powietrza, czujniki CO2 lub czujniki podczerwieni reagującej na zmieniającą się ilość osób w pomieszczeniach.

Niestety, wadą tej instalacji są dość duże straty ciepła spowodowane okresowym działaniem wentylacji mechanicznej wywiewnej oraz cena jednego punktu wyciągowego (znajdującego się jako nasada kominowa w górnej części pionu wentylacyjnego na dachu) wynosząca około 1000 zł. Na szczęście roczny koszt energii elektrycznej do napędu wentylatorów nie jest duży ze względu na okresowy okres użytkowania oraz niski pobór mocy między 5 a 8 watów – maksymalnie 16 W.

W przypadku budownictwa wielorodzinnego problemem jest indywidualny układ pomiarowy zużytej energii elektrycznej – szczególnie w spółdzielniach mieszkaniowych.

Przyjmując moc wentylatorów 6 W i czas działania 12 godzin dziennie przez 180 dni w roku mamy: Epom = 6W*12h*180 dni /1000 = 12,96 kWh, co daje roczny koszt ok. 8 zł.

A dla maksymalnej mocy równej 16 W mamy w okresie rocznym ok. 35 kWh.

W programie ArCADia-TERMO dla pomieszczeń biurowych:10e_hybrydowa

Energia pomocnicza: 10e_Epom

Podsumowanie

Wentylacja hybrydowa nie jest idealnym rozwiązaniem w każdej sytuacji, ale warto rozważyć jej zastosowanie w pomieszczeniach biurowych, edukacyjnych, mieszkalnych, zamieszkania zbiorowego i salach konferencyjnych, ponieważ pozwala osiągnąć dobry komfort użytkowania przy znacznie niższym  (o około 80%) koszcie w porównaniu do systemu klimatyzacji.

Wentylacja hybrydowa nie powinna być stosowana w pomieszczeniach szpitalnych, laboratoriach, kuchniach przemysłowych i innych pomieszczeniach, wymagających dużej krotności wymian świeżego powietrza.

Ogniwa fotowoltaiczne (OF) cienkowarstwowe –przyszłość za chwilę

Ogniwa fotowoltaiczne (OF) cienkowarstwowe –przyszłość za chwilę

Obecnie przewiduje się za 15 lat, że 14 % całkowitej energii produkowanej na świecie będzie pochodziło z fotowoltaiki. Na przykład w 2011 roku wyprodukowano 30 GW enegii elekrycznej z paneli fotowoltaicznych, a do 2050 r.  aż 40% energii ma pochodzić z energii słonecznej. Zasada działania przemiany energii słonecznej w energię elektryczną oparta jest na technologii półprzewodnikowej.

Wbrew niektórym twierdzeniom Polska należy do państw o dość korzystnym poziomie natężenia promieniowania słonecznego, z którego powinno się powszechnie korzystać.

Obecnie maksymalna, możliwa do osiągnięcia sprawność na obecnym poziomie technologicznych OF wynosi prawie 50%. Są to ogniwa tandemowe. Jednak takie OF są bardzo drogie w produkcji, ponieważ zastosowany do ich produkcji jest m.in. arsenek galu jest kosztowny. Dlatego takie ogniwa wykorzystuje się w pojazdach kosmicznych. Natomiast na Ziemi jest to nieopłacalne.

Jednak cały czas, najbardziej popularne są OF produkowane na bazie krzemu, choć krzem nie jest dobrym materiałem do produkcji OF, ponieważ bardzo słabo absorbuje światło, przez to duża część energii słonecznej zamieniana jest na ciepło, zamiast na energię elektryczną. Dlatego OF zbudowane na bazie krzemu są ciężkie, grube i niewygodne.

Sprawność OF na bazie krzemu krystalicznego wynosi od 15% do 20%.

Druga generacja OF, to ogniwa cienkowarstwowe OFC , w których warstwa aktywna może być nawet 100 razy cieńsza niż dla krzemu. Dzięki temu mogą być bardzo lekkie, giętkie i łatwe w montażu. Materiałem do produkcji OFC są: krzem amorficzny, tellurek kadmu lub dwuselenek indowo-galowo-miedziowy (CIGS). Sprawność ok. 20%.

Takie OFC można zwijać w rulon, zapakować do torby lub plecaka i w dowolnym miejscu rozwiesić, jako wydajne, niezawodne i być może w niedalekiej przyszłości tanie źródło energii.

Moim zdaniem sytuacja taka powinna mieć miejsce bardzo szybko, w ciągu najbliższych 2 – 3 lat. Inaczej budowanie budynków energooszczędnych w standardzie NF 40 i pasywnych NF15, będzie w polskim klimacie mało realne i opłacalne.

Obecnie, energię fotowoltaiczną zaczyna się coraz częściej wykorzystywać do zasilania urządzeń pomocniczych i oświetlenia awaryjnego (pomocniczego), co widać na poniższym rysunku przedstawiającym fragment programu ArCADia-TERMO 6, etap Ogrzewanie i wentylacja.

10_3- Fotowoltaika

Podsumowanie

  1. Aby projektować i budować budynki energooszczędne niezbędny jest odpowiednio wysoki i szybki postęp technologiczny np. w branży paneli fotowoltaicznych i kolektorów słonecznych.

Próba szczelności a straty ciepła przez wentylację

Próba szczelności a Straty ciepła przez wentylację

Na początku warto przypomnieć, że podstawową wielkością charakteryzującą szczelność powietrzną budynku jest parametr n50 h-1, oznaczający ilość wymian powietrza w budynku niezbędną do uzyskania w tym budynku nadciśnienia lub podciśnienia o wielkości 50 Pa. Dokładny sposób wykonania pomiaru wartości parametru n50 opisany jest w normie PN-EN 13829.

W rozporządzeniu dotyczącym warunków technicznych zaleca się, aby budynki z wentylacją naturalną (grawitacją) miały szczelność n50 ≤ 3,0 h-1, a z wentylacją mechaniczną n50 ≤ 1,5 h-1.

Niespodziewanym problemem podczas obliczeń wskaźnika EP okazała się sytuacja, gdy wybudowany budynek, przed oddaniem go do użytkowania, nie miał przeprowadzonej próby szczelności.

W takie sytuacji rozporządzenie z dnia 3 czerwca 2014 roku na dole stronie 38 nakazuje przyjęcie do obliczeń strat ciepła (w przypadku wentylacji mechanicznej) krotności wymian na godzinę powietrza w budynku n = 4 h-1 . Powoduje to spory problem polegający na tym, że dla wentylacji mechanicznej wywiewnej wartości dodatkowych strumieni powietrza infiltrującego Vx,ex i mechanicznej nawiewno – wywiewnej Vx,su są kilka razy większe niż podstawowego. W takiej sytuacji można być prawie pewnym, że wartość wskaźnika EP nie będzie mogła być spełniona.

Gdyby przypadkiem budynek pasywny lub energooszczędny z wysokosprawnym odzyskiem ciepła posiadał nieszczelność , czyli parametr n50 = 4,0 h-1, wtedy jego zapotrzebowanie na energię do ogrzewania mogłoby wzrosnąć aż o 100%. Choć oczywiście taka sytuacja jest mało realna.

Dlatego  należy założyć, że Ustawodawca chce wymusić dla każdego nowo wybudowanego budynku wykonanie próby szczelności (pod rygorem niespełnienia warunku EPmax) i nie można tego traktować jako nadgorliwość, błąd lub przeoczenie, ale słuszną decyzję, mobilizującą do budowy budynków energooszczędnych.

W przypadku wentylacji grawitacyjnej i w przypadku wyłączonej wentylacji mechanicznej sytuacja jest odmienna i polega na tym, że średni, dodatkowy strumień powietrza zewnętrznego infiltrującego przez nieszczelności, spowodowany działaniem wiatru i wyporu termicznego w pomieszczeniach Vinf wyznacza się w następujący sposób:

1) na podstawie wyników próby szczelności budynku:
Vinf = 0,05 * n50 * V/3600 m3/s

2) a w przy braku próby szczelności budynku:
Vinf= n * V/3600 m3/s, gdzie n= 0,2 lub ,0,3 h-1.

Warto zwrócić uwagę, że dla n50 = 4 pierwszy wzór daje tą samą ilość powietrza co wzór nr 2, czyli Vinf = 0,05 * 4 * V/3600 = 0,2 * V/3600 m3/s , co oznacza, ze oba wzory nie są restrykcyjne dla wentylacji grawitacyjnej.

Jednak dla wentylacji mechanicznej jest całkowicie inaczej, co  wyraźnie widać na rysunkach 1 i 2, gdzie obliczeniowe wartości strat ciepła przez wentylację w przypadku wykonania próby szczelności są aż o 29857,88/2486,48 = 12 razy lepsze niż bez przeprowadzenia tej próby. Powodem tak dużej różnicy jest wartość dodatkowego strumienia powietrza wentylacyjnego Vve,4 = Vinf podczas nieużytkowania budynku.

10_2-NIE
Rysunek 1. Wartości strumieni podstawowych i dodatkowych przy braku próby szczelnosci w programie ArCADia-TERMO 6

10_2-TAK
Rysunek 2. Wartości strumieni podstawowych i dodatkowych po wykonaniupróby szczelnosci w programie ArCADia-TERMO.

 Podsumowanie

  1. Wymuszenie przeprowadzania próby szczelności dla każdego nowo wybudowanego budynku może być dobrym sposobem edukacyjnym, zapewniającym przygotowanie projektantów do projektowania w najbliższych latach (czyli od 2019 r.) budynków zeroenergetycznych lub pasywnych.
  2. Nawet słabe wyniki szczelności budynku n50 =4 h-1, po przeprowadzeniu próby szczelności są aż 12 razy lepsze niż bez wykonanie tej próby.
  3. Choć obecnie można mieć spore wątpliwości nad koniecznością poniesienia dodatkowych kosztów związaną z wykonaniem próby szczelności , to jednak zyski z przeprowadzonej próby szczelności są niewątpliwe i zwracają się podczas użytkowania budynku.
  4. Koszty  wykonaniem próby szczelności wahają się od 500 zł dla budynków jednorodzinnych do ponad 5000 zł dla typowych średnich lub dużych budynków ( powierzchni kilku tysięcy m2)

 

 

 

 

 

 

 

.

 

 

 

Oświetlenie – planowane zmiany, czyli LENI

Oświetlenie – planowane zmiany, czyli LENI

Od 1 stycznie 2014 r. warunki techniczne (WT 2014) narzucają maksymalne wartości zapotrzebowania na energię elektryczną niezbędną do oświetlenie wbudowanego. Oznacza to konieczność osobnego, niezależnego od innych obliczeń cieplnych, zaprojektowania instalacji oświetlenia w taki sposób, aby podane maksymalne wartość EL (wynoszące 50 lub 100 kWh/(m2*rok)) mogły być spełnione niezależnie od rodzaju budynku niemieszkalnego.

Nie jest to łatwe zadanie, tym bardziej, że wcześniej, czyli do końca 2013 r. nie było tak jednoznacznych ograniczeń dotyczących ilości zużytej energii na oświetlenie.

Dlatego bardzo szybko się okazało, że instalatorzy projektując nową instalację oświetlenia muszą zmniejszyć zużycie energii około 30%, zachowując jednocześnie podane w przepisach i normach poziomy oświetlenia pomieszczeń i znajdujących się w nich stanowisk pracy.

W tabeli 1 podano wybrane wartości natężenia oświetlenia jakie powinno być zapewnione w pomieszczeniach znajdujących się w różnego typu budynków.

Tabela 1. Wartości natężenia oświetlenia w wybranych pomieszczeniach

Typ budynku Rodzaj pomieszczenia        Natężenie [ lx ]
        min.      max.
Sklepy, obiekty i galerie handlowe Sala sprzedaży 200 500
Stoły i lady sprzedażowe 300 500
Wystawione towary 500 1000
Kasy 500 1000
Budynki biurowe, banki, urzędy Pokoje biurowe 200 300
Stanowiska komputerowe 500 750
Stanowska pracy w sala bankowej 500 1000
Strefa klientów 200 300
Klatki schodowe 100 150
Budynki hotelowe Pokoje gościnne 100 200
Stoły, miejsca przed lustrem 300 500
Łazienka , toaleta 100 300
Hol wejściowy 100 200
Sale przyjęć 100 200
Kina , Teatry Estrada, scena (ośw. techniczne) 200 300
Sala teatralna podczas przerw 100 200
Garderoby artystów w czasie przebierania 500 750
Obiekty sportowe Hala sportowa 300 750
Widownia podczas zawodów 20 50

 

Typowe wartości mocy opraw oświetleniowych w pomieszczeniach niemieszkalnych przy ciągłym (bez przerw) działaniu oświetlenia podano w tabeli 2.

Tabela 2. Typowe obecnie wartości mocy opraw oświetleniowych wybranych w pomieszczeniach niemieszkalnych.

Typ budynku Rodzaj pomieszczenia W/m2
 min.
Sklepy, obiekty i galerie handlowe Sala sprzedaży 15
Stoły i lady sprzedażowe 15
Wystawione towary 18
Pasaże 11
Garaże 5
Kasy 18
Budynki biurowe, banki, urzędy Pokoje biurowe 15
Korytarze 5-10
Sale konferencyjne 9
Sale spotkań 12
Fitness 8
Garaże 5
Klatki schodowe 8
Foyer 10
Magazyny 5
Restauracje, bary Kuchnie 12
  Sala restauracji 8-11
Kina 11

 

Powyższe wartości mogą być nieco wyższe, wtedy gdy czas pracy oświetlenia jest okresowy, podczas użytkowania pomieszczeń. Taka sytuacja często ma miejsce dla pomieszczeń wykorzystywanych rzadko (np. magazyny, pomieszczenia techniczne) lub okresowo (np. garaże, klatki schodowych, łazienki, ubikacje, przebieralnie). Wtedy do obliczeń można zastosować dwa rozwiązania:

1 – podać rzeczywistą wartość mocy opraw z jednoczesnym podaniem czasu działania oświetlenia dla każdego typu (grup) pomieszczeń.
2 – podać uśrednioną wartość mocy opraw różnego typu (grup) pomieszczeń, zakładając ten sam czas użytkowania oświetlenia we wszystkich pomieszczeniach.
Pierwsze rozwiązanie jest bardziej dokładne, ale wymaga dobrego oszacowania średniego czasu pracy oświetlenia i (często) zdefiniowania dużej liczby źródeł światła, co może być uciążliwe i pracochłonne gdy jest dużo pomieszczeń o różnym przeznaczeniu w budynku.

Natomiast drugie rozwiązanie, jest znacznie szybsze, choć może być nieco mniej dokładne niż pierwsze, ale za to pozwala pogrupować pomieszczenia: o różnym przeznaczeniu, tej samej mocy opraw i takim samym czasie pracy instalacji oświetlenia.

Dlatego tylko od doświadczenia certyfikatora zależy wybór optymalnego sposobu obliczeń, aby był ona wystarczająco szybki i dokładny.

Obecny projekt Rozporządzenia Ministerstwa w sprawie nowej metodologii dotyczącej świadectw energetycznych w zakresie obliczeń oświetlenia opiera się na tzw. wskaźniku LENI. Jest to liczbowy wskaźnik energii oświetlenia wyrażony w kWh/(m2 * rok).

LENI = W/Af

gdzie: W – oznacza całkowitą ilość energii do oświetlenia

Af – całkowita powierzchnia użytkowa budynku

W = WL+ W[kWh/year]

gdzie: WL – energia wymagana do oświetlenia, WP – energia pasożytnicza, wykorzystywana do zapewnienia ładowania awaryjnego oświetlenia plus energia do sterowania oświetleniem.

Powyższe równanie na wartość W nie obejmuje energii do zdalnego sterowania oprawami oświetleniowymi i ładowania centralnego akumulatora dla systemu awaryjnego oświetlenia w budynku.

Projektując instalacje oświetlenia powinno się stosować tzw. zasadę dobrych praktyk. Oczywiście każdy projekt instalacji musi spełniać minimalne, podstawowe wymagania w zakresie oświetlenia. Jednak zawsze – jeżeli jest to możliwe, należy rozważyć zastosowanie ulepszonych rozwiązań, poprawiających komfort pracy i użytkowania pomieszczeń. Z tego powodu wyodrębniono trzy klasy ( oznaczone symbolem gwiazdki) projektowania oświetlenia dla budynków niemieszkalnych.

W tabeli 3 podano, na podstawie normy EN 15193,   wartości wskaźnika LENI dla każdego typu budynku.

Tabela 3. Wartości wskaźnika LENI

Typ budynku< Klasa1) Bez cte Z cte
R A R A
Biura *   15 42,1 35,3 38,3 32,2
**   20 54,6 45,5 49,6 41,4
*** 25 67,1 55,8 60,8 50,6
Edukacja *   15 34,9 27,0 31,9 24,8
**   20 44,9 34,4 40,9 31,4
*** 25 54,9 41,8 49,9 38,1
Szpitale *   15 70,6 55,9 63,9 50,7
**   25 115,6 91,1 104,4 82,3
*** 35 160,5 126,3 144,9 114,0
Restau-racje *   10 29,6 27,1
**   25 67,1 60,8
*** 35 92,1 83,3
Produkcja *   10 43,7 41,2 39,7 37,5
**   25 83,7 78,7 75,7 71,2
*** 35 123,7 116,2 111,7 105
Handel detaliczny *   10 78,1 70,6
**   25 128,1 115,6
*** 35 178,1 160,6
Sport.- rekrea. *   10 43,7 41,7 39,7 37,9
**   25 83,7 79,7 75,7 72,1
*** 35 123,7 117,7 111,7 106,3
Handl.- usługow. *   10 78,1 70,6
**   25 128,1 115,6
*** 35 178,1 160,6

1) – klasa jakości oświetlenia oraz wartość mocy opraw PN w W/m2
* , **, ***  –  podstawowe, dobre i pełne spełnienie wymagań oświetlenia.
cte – system kontroli stałego natężenia oświetlenia.
R – ręczne sterowanie oświetleniem
A – automatyczne sterowanie oświetleniem

Trzeba podkreślić, że podane w tabeli 3 wartość mocy opraw należy i współczynników LENI należy traktować orientacyjnie, ponieważ to osoba instalatora systemu oświetlenia ostatecznie określa wartości jakie należy przyjąć do obliczeń.
W programie ARCADia-TERMO można zdefiniować dowolną ilość źródeł oświetlenia zarówno dla pojedynczych pomieszczeń jak i dla całych grup pomieszczeń. Można też wykonać obliczenia na podstawie liczby i rodzaju opraw różnego typu.

Warto podkreślić, że obliczenie mocy opraw tylko na podstawie natężenia oświetlenia jest możliwe tylko dla żarowych źródeł oświetlenia np. zwykle żarówki oraz LED, świetlówek kompaktowych. Natomiast w przypadku oświetlenia typu świetlówkowego liniowego, moc oprawy zależy nie tylko od mocy źródła światła, ale także od układów elektronicznych, znajdujących się w oprawie, ich sprawności oraz typu i kształtu samych opraw. Dlatego takie obliczenia wymagają specjalnego programu komputerowe oraz instalatora z odpowiednim doświadczeniem zawodowym.

Literatura:
1. Norma EN 15193-1 Wersja angielska.
Andrzej Boczkowski mgr inż., „Planowane zmiany w zakresie „Warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki o ich usytuowanie”. Elektro.info. 4/ 2014

 

 

 

 

 

Nowe technologie – samowystarczalność energetyczna budynków

 Nowe technologie – samowystarczalność energetyczna budynków

Projektowanie budynków o coraz mniejszym zużyciu energii powoduje powstawanie nowych, bardzo interesujących rozwiązań, nastawionych nie tylko na mniejsze zużycie ciepła, ale także na samowystarczalność energetyczną budynku. Obecnie samowystarczalność energetyczna budynku jest zagadnieniem, które dopiero zaczyna być jeszcze dość nieśmiało brane pod uwagę w nowych projektach. Jednak w najbliższych kilku latach czyli niedługo, gdy wymagania podane w warunkach technicznych WT 2017 i WT 2021 dotyczące, przenikania ciepła przegród będą stopniowo zaostrzane wtedy każdy projektant będzie zmuszony do zaproponowania konkretnych rozwiązań, bez których otrzymanie pozwolenia na budowę nie będzie możliwe.

Pomysłów jest bardzo wiele. Jedne są lepsze, inne tańsze, a inne jeszcze czeka długi proces udoskonalania. W niniejszym artykule zostaną omówione tylko 3 rozwiązania:

  1. Żaluzje o zmiennym kącie nachylenia,
  2. Odzysk ciepła z ciepłej wody użytkowej ( szarej wody),
  3. Kotły typu tri-generacja,

Ad.1. Żaluzje o zmiennym kącie nachylenia

W Polsce dopiero od niedawna weszły na rynek żaluzje o zmiennym kącie nachylenia. Natomiast w krajach zachodnich (np. Niemczech) stosowane są z dużym powodzeniem od kilku lat, np. szkołach, urzędach. W ten sposób elewacje szklane okna staję sie inteligentnymi przegrodami, dostosowując się automatycznie i na bieżąco do zmiennych warunków klimatycznych i oświetlenia, ograniczając w ten sposób straty ciepła w okresie grzewczym i jednocześnie, w okresie letnim, umożliwiając osiąganie optymalnych zysków od nasłonecznienia i znacznie zmniejszając zapotrzebowanie na chłód r.

Zewnętrzne żaluzje mogą poprawiać współczynnik całkowity przenikania ciepła U, szczególnie w okresie od grudnia do marca, gdy długość dnia trwa mniej niż 12 godzin na dobę, a temperatura po zachodzie słońca spada.

Zgodnie z normą PN-EN 13125 dodatkowy opór cieplny ∆R okna dla zasłon wewnętrznych i międzyszybowych (gdy szerokość wolnej przestrzeni między żaluzją a szybą od każdej strony wynosi minimum d = 12 mm) waha się od 0,08 do około 0,40 (m2*K)/W, w zależności od stopnia przepuszczalności powietrza. Pozwala to dla okna zewnętrznego obniżyć jego współczynnik przenikania U od 0,1 dla do nawet 0,3 W/(m2*K) – dla bardzo szczelnych żaluzji.

Zastosowanie automatyki pozwala zmieniać kąt nachylenia listew (lamel) oraz stopień zasłonięcia okna, w zależności od położenia słońca na horyzoncie lub stopnia zachmurzenia. Takie ustawienia należy wykonać indywidualnie dla każdej strony świata, uwzględniając także stałe osłony zewnętrzne lub zacienienie budynku.

Ad.2. Odzysk ciepła z ciepłej wody użytkowej (szarej)

Odzysk ciepła z ciepłej wody użytkowej jest nowością, którą z pewnością w najbliższych latach czeka szeroki rozwój. Odzysk ciepła następuje od wody szarej, która zgodnie z normą europejska EN 112056-1 oznacza wodę ściekową wytwarzaną podczas prac domowych takich jak mycie naczyń, kąpiel czy pranie. Nie jest to woda ani pitna ani skażona. Odebrane ciepło przez wymiennik ciepła przekazywane jest na podgrzanie do wody znajdującej sie w obiegu cyrkulacyjnym lub do zasobnika buforowego.

Warunkiem zastosowania urządzeń do odzysku ciepła są prysznice w instalacji c.w.u . Kąpiel w wannach nie dałaby odpowiedniego odzysku ciepła i tym samym efektu ekonomicznego, ale w najbliższych latach niewykluczone że to się zmieni.

Ze względu na niewielkie obecnie zastosowanie istniejąca oraz proponowana metodologia obliczania świadectw energetycznych nie uwzględnia jeszcze odzysku ciepła z wody szarej, ale nie jest wykluczone, że kolejna modyfikacja rozporządzenia weźmie pod uwagę tego typu odzysk ciepła.

Ad 3. Koszty inwestycyjne Ze względu na fakt, ze technologie tri generacji małej mocy dopiero wchodzą na rynek, nie ma wiarygodnej bazy danych dla dokładnego oszacowania kosztów inwestycyjnych. Dla większości systemów muszą by one kalkulowane indywidualnie.

Aktualny stan technologii Systemy kogeneracyjne (trigeneracyjne) znajdują obecnie powszechne zastosowanie w dużych obiektach w zakresie średnich (> 100kWe) oraz dużych mocy (>1000 kWe). Coraz bardziej powszechne stają się też jednak ostatnio małe systemy kogeneracyjne (<100 kWe) Wiele europejskich firm rozpoczęło produkcję chłodziarek absorpcyjnych małej mocy (od kilku do 30 kW). Systemy mikrotrigeneracji mogłyby także znaleźć powszechne zastosowanie w sektorze komunalnym.

Jednak najnowsze propozycje finansowe dla produkcji energii elektrycznej przez małych indywidualnych producentów (właścicieli domowe gospodarstwa na terenach wiejskich) zwanych prosumentami są raczej obojętne finansowo niż korzystne. Planowany czas zwrotu poniesionych nakładów wynoszący 15 lat nie doprowadzi do przełomu. Prosument oznacza osobę, która jednocześnie produkuje i sprzedaje towar np. energię elektryczną. Osoba ta musi mieć szeroką wiedzę na temat produkcji i sprzedaży oraz zakupu danego towaru. Planowany koszt sprzedaży do krajowej sieci energetycznej 1 kWh ma wynosić ok. 16 groszy, a zakup prawie 60 gr / 1kWh. Zgodnie z obecnymi przepisami nawet oddanie za darmo nadwyżki prądu byłoby złamaniem prawa!, ponieważ takie działanie wymaga koncesji.

Jak się wydaje, obecna polityka rządu bardziej preferuje budowę nowych zakładów energetycznych niż promocję nowych technologii. Prawdopodobnie bardziej chodzi o zagospodarowanie wielkich nadwyżek węgla na polskim rynku i utrzymanie obecnego zatrudnienia w przemyśle wydobywczym niż o ekologię i potanienie kosztów energii. Są też pozytywne sygnały, takie jak znaczne uproszczenie przepisów polegające tylko na wypełnieniu zgłoszenia (16 stron) do zakładu energetycznego przy chęci sprzedaży nadwyżki prądu elektrycznego bez ubiegania się o koncesję.